Các nhà phân tích cho rằng chính sách này sẽ phát đi tín hiệu tới châu Âu rằng Bắc Kinh quan tâm đến các quan hệ thương mại nghiêm túc và là một đối tác đáng tin cậy.
Trung Quốc sẽ cắt giảm trợ cấp xuất khẩu đối với pin và tấm pin mặt trời trong những tháng tới. Theo các nhà phân tích, động thái này chủ yếu nhằm kiềm chế tình trạng cạnh tranh quá mức trong nước và tái cấu trúc hai lĩnh vực mà Trung Quốc đang chiếm ưu thế, đồng thời được kỳ vọng sẽ giúp giảm căng thẳng thương mại với châu Âu.
Cụ thể, chính quyền sẽ hủy hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với xuất khẩu tấm pin mặt trời và giảm mức hoàn thuế cho pin từ 9% xuống còn 6% kể từ ngày 1 tháng 4. Theo tuyên bố chung do Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế Nhà nước công bố hôm thứ Sáu, việc hoàn thuế đối với pin sẽ bị hủy bỏ hoàn toàn kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2027.
Hiệp hội Công nghiệp Quang điện Trung Quốc (CPIA) hoan nghênh biện pháp này, cho rằng đây là bước đi có thể giúp “giá cả trên thị trường nước ngoài phục hồi một cách hợp lý”, giảm rủi ro xung đột thương mại, đồng thời giảm áp lực tài khóa cho chính phủ. Nội dung này được CPIA nêu trong một tuyên bố công bố hôm thứ Sáu, ngay sau khi chính sách được công bố.
Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã từng bước giảm mức hoàn thuế VAT đối với hai mặt hàng này. Lần điều chỉnh gần nhất trước thông báo hôm thứ Sáu diễn ra vào cuối năm 2024, khi chính quyền hạ tỷ lệ hoàn thuế từ 13% xuống 9%.
Bắc Kinh đã triển khai nhiều biện pháp nhằm kiềm chế tình trạng cạnh tranh quá mức trong ngành quang điện mặt trời (PV). Cuộc chiến chống cạnh tranh dư thừa cũng được đưa vào các đề xuất của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc cho kế hoạch 5 năm tiếp theo, được công bố vào tháng 10.
Trong tuyên bố của mình, CPIA thừa nhận rằng cơ chế hoàn thuế VAT đã ảnh hưởng tiêu cực tới lợi ích của ngành và hình ảnh quốc tế của Trung Quốc. Cơ chế này cũng làm xói mòn lợi nhuận của các nhà sản xuất trong nước, bởi các khoản trợ cấp đã bị “tính sẵn” vào quá trình đàm phán giá với khách hàng nước ngoài, trên thực tế trở thành một hình thức trợ cấp cho người mua ở nước ngoài.
Quan điểm này cũng được các nhà phân tích chia sẻ. Họ cho rằng không còn cần thiết phải duy trì chính sách hoàn thuế để giữ khả năng cạnh tranh cho các sản phẩm này, xét tới vị thế thống lĩnh thị trường toàn cầu của Trung Quốc.
“Miễn thuế VAT cho xuất khẩu hoặc hoàn lại một tỷ lệ nhất định chắc chắn giúp tăng khả năng cạnh tranh, nhưng khi anh đã thống lĩnh thị trường thì anh không còn cần lợi thế đó nữa, trong khi Bắc Kinh lại rất cần thêm các nguồn thu ngân sách,” Jacob Gunter, trưởng nhóm phân tích nghiên cứu kinh tế tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc Mercator (Merics) có trụ sở tại Berlin, nhận định.
Theo dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong năm 2024, thị phần toàn cầu của Trung Quốc trong sản xuất mô-đun, cell và wafer cho điện mặt trời lần lượt đạt 78%, 87% và 97%.
Trong thị trường pin toàn cầu, Trung Quốc kiểm soát 6 trong số 10 nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới. Các doanh nghiệp này chiếm 68,9% thị phần toàn cầu trong 10 tháng đầu năm 2025, theo báo cáo của SNE Research – một công ty nghiên cứu của Hàn Quốc chuyên theo dõi ngành pin.
Dù không phải là mục tiêu chính của việc thay đổi chính sách, động thái này vẫn được xem là một cử chỉ thiện chí đối với các đối tác thương mại lớn của Trung Quốc, như Liên minh châu Âu (EU), nơi từ lâu đã phàn nàn về các khoản trợ cấp của Bắc Kinh, theo ông Holger Görg, Giám đốc nhóm nghiên cứu thương mại và đầu tư quốc tế tại Viện Kinh tế Thế giới Kiel (Đức).
Theo Görg, động thái này có thể được hiểu là nỗ lực của Bắc Kinh nhằm giải quyết tình trạng mất cân bằng thương mại và gửi tín hiệu tới châu Âu rằng Trung Quốc quan tâm tới các quan hệ thương mại nghiêm túc và muốn trở thành một đối tác tốt, đặc biệt trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục thúc đẩy chính sách “Nước Mỹ trên hết”.
Tương tự, bà Sacha Courtial, nhà nghiên cứu về Trung Quốc tại Viện Jacques Delors có trụ sở tại Paris, cho rằng động thái này đáp ứng yêu cầu của châu Âu về việc tạo ra một sân chơi bình đẳng.
Tuy nhiên, Gunter cảnh báo rằng trong ngắn hạn, tác động tích cực có thể sẽ khá hạn chế, do châu Âu đến nay vẫn chưa thành công trong việc xây dựng ngành công nghiệp pin hoặc quang điện mặt trời của riêng mình.
Theo một báo cáo được Viện nghiên cứu Bruegel công bố vào tháng 12, các thương hiệu Hàn Quốc hiện kiểm soát 80% công suất sản xuất cell pin đang vận hành tại châu Âu, tương đương 173,5 gigawatt giờ công suất.
Tuy vậy, tình hình có thể thay đổi trong bối cảnh Brussels đang thúc đẩy việc hình thành các “nhà vô địch” công nghiệp nội địa. Báo cáo cho biết hiện có 170,7 gigawatt giờ công suất pin mang thương hiệu châu Âu đang được xây dựng.
