Đối mặt với việc các khoản trợ cấp tiền mặt và ưu đãi thuế sắp hết hạn, thị trường ô tô Trung Quốc được dự báo sẽ chứng kiến lượng xe giao giảm mạnh trong năm tới.
Hàng chục nhà sản xuất xe điện (EV) Trung Quốc đang đứng trước thời khắc “sống còn” vào năm 2026, theo nhận định của các nhà phân tích, trong bối cảnh nhu cầu nội địa suy yếu được dự báo sẽ khiến nhiều doanh nghiệp thua lỗ kéo dài phải rời khỏi thị trường ô tô lớn nhất thế giới.
Khoảng 50 hãng EV đại lục chưa có lãi đang chịu áp lực phải thu hẹp quy mô kinh doanh hoặc đóng cửa hoàn toàn, khi ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc được dự báo sẽ ghi nhận doanh số sụt giảm vào năm tới – lần giảm đầu tiên kể từ năm 2020 – do tình trạng dư thừa công suất và việc chính phủ giảm dần hỗ trợ.
“Thời gian đang chống lại những doanh nghiệp có sản phẩm không đủ sức hấp dẫn với người mua trẻ,” ông Qian Kang, chủ một nhà máy sản xuất bảng mạch in ô tô tại tỉnh Chiết Giang (miền đông Trung Quốc), cho biết. “Kết quả hoạt động trong năm tới sẽ mang tính quyết định đối với hầu hết các hãng EV lắp ráp đang thua lỗ.”
Do phải vật lộn với việc các khoản trợ cấp tiền mặt và ưu đãi thuế sắp hết hiệu lực, thị trường ô tô trong nước được dự báo sẽ chứng kiến lượng xe giao giảm trong năm tới, ngay cả khi các hãng xe tung ra các chương trình giảm giá mạnh để thu hút người mua, theo nhận định đồng thuận của các nhà phân tích ngành ô tô.
Bắc Kinh dự kiến sẽ công bố vào tháng 1 liệu chương trình trợ cấp đổi xe cũ trị giá 20.000 nhân dân tệ (2.852 USD) có được gia hạn hay không.
Người mua xe điện hiện đang được miễn thuế mua xe 10%. Tuy nhiên, từ tháng 1 tới, các giao dịch này sẽ phải chịu mức thuế 5%, trước khi thuế suất 10% thông thường quay trở lại vào năm 2028.
Tháng trước, Deutsche Bank dự báo tổng lượng xe giao tại Trung Quốc sẽ giảm 5% vào năm 2026. Trước đó, vào tháng 10, JPMorgan dự báo tổng doanh số ô tô Trung Quốc – bao gồm cả xe chạy xăng và xe điện – có thể giảm từ 3% đến 5% trong năm tới.
Những dự báo này cho thấy tình trạng dư thừa công suất đã dẫn tới nhiều vòng “chiến tranh giá” khốc liệt trong ba năm qua, ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi nhuận của các hãng xe trong nước. Tất cả các nhà sản xuất EV Trung Quốc cũng đã đầu tư hàng tỷ USD vào nghiên cứu và phát triển nhằm giành lợi thế công nghệ so với đối thủ, qua đó tiếp tục gây áp lực lên triển vọng lợi nhuận.
Chỉ một số ít hãng EV Trung Quốc – bao gồm BYD, nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới, và Seres được hậu thuẫn bởi Huawei Technologies – là đã đạt được lợi nhuận trong cùng giai đoạn.
“Cơn sốt gọi vốn quanh các hãng EV Trung Quốc và các nhà cung cấp linh kiện chủ chốt đã chấm dứt,” ông Yin Ran, một nhà đầu tư thiên thần tại Thượng Hải, nhận định. “Giờ đây sẽ là cuộc chơi sinh tồn, trong đó các hãng xe có lãi sẽ là người chiến thắng, còn các doanh nghiệp thua lỗ sẽ sớm cạn kiệt nguồn vốn.”
Để cải thiện lợi nhuận, ngày càng nhiều hãng EV Trung Quốc được kỳ vọng sẽ đẩy mạnh mở rộng bán hàng ra nước ngoài, bao gồm việc tung ra các mẫu xe được thiết kế riêng cho những thị trường quốc tế lớn.
Tổng sản lượng xe của Trung Quốc – bao gồm xe buýt, xe tải và xe du lịch – có thể đạt 33 triệu chiếc vào năm 2025, so với công suất ước tính khoảng 50 triệu chiếc, theo ông Nick Lai, trưởng bộ phận nghiên cứu ô tô khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại JPMorgan, phát biểu hồi tháng 10.
Biên lợi nhuận ròng trung bình trên mỗi xe – chênh lệch giữa giá bán và chi phí sản xuất như nguyên liệu, lao động và logistics – hiện ở mức khoảng 5.000 nhân dân tệ đối với các hãng xe Trung Quốc, theo ông Lai.
Ông cho biết thêm, biên lợi nhuận này có thể tăng gấp bốn lần lên 20.000 nhân dân tệ nếu các hãng xe xuất khẩu nhiều hơn ra thị trường nước ngoài, nơi sản phẩm của họ có thể được bán với giá cao hơn.
Ông Stephen Dyer, đồng lãnh đạo mảng Trung Quốc Đại lục và trưởng bộ phận tư vấn ngành ô tô châu Á tại AlixPartners, cho biết hồi tháng 7 rằng chỉ 15 thương hiệu EV Trung Quốc, tương đương 10% tổng số, sẽ có lãi trong vòng 5 năm tới, khi cạnh tranh giá tiếp tục bào mòn biên lợi nhuận.
Cuộc chiến giá cả này có thể đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc và hợp nhất trong ngành EV Trung Quốc, khi các hãng xe bán được dưới 1.000 xe mỗi tháng được dự báo sẽ sớm rời khỏi thị trường, theo ông Dyer.
Tổ chức China EV100, một tổ chức phi chính phủ chủ yếu gồm các lãnh đạo ngành EV, cho biết trong một báo cáo công bố đầu tháng này rằng 5–6 liên doanh ô tô Trung – ngoại, có doanh số hằng năm dưới 100.000 xe, sẽ đối mặt với nguy cơ giải thể trong vài năm tới.
Các thương hiệu quốc tế như Ford Motor, Mazda Motor và Lincoln hiện đang vận hành các liên doanh tại Trung Quốc với doanh số hằng năm thấp hơn mốc 100.000 xe, theo số liệu đăng ký bảo hiểm xe chính thức.
“Chúng tôi kỳ vọng doanh số xuất khẩu xe du lịch của Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng trưởng hai chữ số trong năm 2026, tăng 13% so với cùng kỳ, qua đó thúc đẩy doanh số bán buôn thêm khoảng 750.000 xe, nhờ gia tăng sản xuất nội địa hóa, mở rộng danh mục sản phẩm và thâm nhập các thị trường mới,” báo cáo của Deutsche Bank cho biết.
Lượng xe tăng thêm này sẽ tương đương khoảng 3% tổng số xe giao dự kiến trong cả năm 2026, theo báo cáo.
Theo SCMP
